صدای آب

محمد رضا نوذریان                                                                                                            

بیان صریح قرآن کریم در بخشی از آیه سی‏ام سوره مبارک انبیاء «وجعلنا من الماء کل شئ حی» و به کاربرده شدن واژه «کل» ، از سوی یگانه آفریدگار مطلق هستی، تردیدی باقی نمی‏گذارد که آب ، لازمه زنده ماندن همه چیز است و بنابراین اگراین عنصر حیات بخش، وجود نداشته باشد همه چیز نابود خواهد شد. دراین بین، یکی از آفریده‏های زیبا و نشانه‏های قدرت بی‏پایان پروردگار که نقشی موثر در زندگی انسان و بسیاری از جانداران دارند و در بی‏آبی از بین خواهند رفت درختان هستند. خداوند متعال در قرآن کریم بارها و به طور پیوسته،  نقش این آفریده خود را مورد توجه و توضیح قرار داده است که هرکدام، درخور تدبر و تامل‏اند چرا که، این تکرارها و استمرارها نه از سر تصادف بلکه برخاسته از علم بی‏پایان دانای مطلق و در راستای دست‏یابی به هدف متعالی تربیت انسان رخ داده‏اند. برای مثال آن‏گاه که در آيه شصتم سوره مبارك نمل، به بارش باران، رويش باغ‏ها و سرانجام به ايجاد زندگی در درختان تاکید می‏شود، می‏توان با اندیشیدنی ژرف در ماهیت و اجزای درختان، جلوه‏ای از قدرت خالق علیم را درک نمود.

درختان، خاضعان پیشگاه احدیت‏اند به گونه‏ای که در آيه هیجدهم سوره مبارك حج و نیز آیه ششم سوره «الرحمن»،  از جمله سجده‏کنندگان به درگاه خداوند معرفی شده‏اند، لاجرم، این طراوت‏آفرینان حیات، نه تنهابه موجب آیه «يُسَبِّحُ لِلَّهِ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ ...» مانند همه  آنچه که در آسمان‏ها و زمین هستند تسبیح معبود متعال را به جا می‏آورند بلکه به طور اخص نیز از ساجدان حضرت سبحان به شمار می‏روند.

قرآن كريم، در شرح زندگاني برخی پيامبران از جمله داستان اخراج حضرت آدم از بهشت به خاطر نزدیک شدن او و همسرش به «شجره ممنوعه» و تناول نمودن از میوه آن درخت و یا در داستان یونس (ع) در سوره صافات که متعاقب بیرون آمدن از شکم ماهی، خداوند درختي بر سر راه او روياند (تا در سايه آن آرامش يابد و از ميوه‌اش بخورد)، به نقش و رسالت درختان هم اشاراتی دارد اما شاید داستان مریم، وقتی كه پس از به دنیا آوردن فرزندش عیسی (ع)، از قومش دور شد و در بیابان در كنار درخت خرمايي فرود ‌آمد و خداوند به او فرمود : «و هزي اليك بجذع النخله تساقط عليك رطباً جنياً ...» ، معروفیت بیش‏تری داشته باشند.

نکته ارزشمند و حائز اهمیت دیگر، نقش درخت در جریان بعثت موسی (ع) است که به موجب  آیه سی‏ام سوره مبارک قصص، «... في البقعة المباركة من الشجرة ان يا موسي اني انا الله رب العالمين» از درخت ندا داده شد که ای موسی همانا من پروردگار جهانیان هستم... و به این گونه توانای ازلی و ابدی از پس درختی با بنده‏اش سخن راند.

مانستگی درختان در برخی آیه‏های قرآن هم درخور تدبرند. برای مثال در آيه بیست و چهارم سوره ابراهيم (ع )  «... كلمة طيبة كشجرة طيبة اصلها ثابت و فرعها في السماء»، گفتار و اعتقاد پاکیزه ( كلمه طيبه ) به درختي پاک مانند شده  كه ريشه‌اش استوار و شاخه‏اش آسمان را فراگرفته است.

 طبق آموزه‏های کتاب هدایت، هم بهشت و هم جهنم، درختانی دارند که ساکنان بهشت و دوزخ از میوه‏های آنان برخوردار خواهند شد و این از سوره‏هایی مانند  انسان، الرحمن، صافات و الدخان قابل دریافت است.

آری، اگر آب نباشد، درختان - این نعمات ارزنده الهی - ایستاده خواهند مرد.

فصلنامه صدای آب شماره 4