سیاستها عوض شده است
عیسی کلانتری | دبیر ستاد احیای دریاچه ارومیه |
سدسازی در جاهایی که مورد نیاز است باید با رعایت ضوابط و شرط
رعایت مسائل فنی و مهندسی زیستمحیطی و اجتماعی صورت بگیرد. اثرات زیستمحیطی و اجتماعی سدسازی در گذشته مطرح نبود و به همین دلیل در مواردی ما را با مشکل مواجه کرد. بخش عمده خسارتهایی که در اثر کمبود بارش بهوجود میآید، ناشی از همین مسأله است. سدسازی با توجه به ویژگیهای بارشی کشور ما باید اتفاق میافتاد اما حرف ما روی تعداد سدهاست. در حوزه دریاچه ارومیه تعداد ٣٦ سد ساخته شده و درحالاحداث به این دریاچه ضربهزد. طبق آماری که اخیرا خود وزارت نیرو اعلام کرده است، حقابه زیستمحیطی این دریاچه ٢میلیارد و ٦٠٠میلیون مترمکعب در سال است. ولی آنچه در چندسال اخیر اتفاق افتاد، باعث شد آبی که نهایتا وارد این دریاچه میشود ٩٠٠میلیون مترمکعب باشد. درواقع ٥/١ میلیارد مترمکعب آب وارد اطراف دریاچه میشود که ٩٠٠میلیون مترمکعب آن به دریاچه میرسد و بقیه تبخیر میشود. در ١٠سال گذشته این روند حاکم بوده و بخش عمدهای از این معضل به سدهای ساختهشده و بخشی به اضافه برداشتهای کشاورزان از چاهها و پمپاژها و بخشی هم به خشکسالی برمیگردد. امسال به نسبت ٢٠سال گذشته ١٨درصد کاهش بارندگی داشتیم. با این وجود عمده آبی که از این دریاچه برداشت شده صرف توسعه کشاورزی شده است. در ابتدای انقلاب زمینهای کشاورزی این منطقه ٣٠٠هزار هکتار بوده و درحالحاضر به ٥٠٠هزار هکتار رسیده است. ١٢٠هزار هکتار از این افزایش در دولت هشتم و نهم اضافه شده است. همچنین با وجود تمام این مشکلات تغییر کشت هم از گیاهان کمآببر به گیاهان پرآببر اتفاق افتاده است. یعنی علاوهبر اینکه سطح باغات از ١٩درصد به ٣٦درصد افزایش پیدا کرده، محصولات کمآبی چون انگور به سیب و گندم به ذرت تغییر کشت داده شدهاند. این مسأله تا پیش از سدسازی در این منطقه وجود نداشت و صرفا کشت زمستانه میشد اما سدها، آب را ذخیرهکردند و کشاورزان در فصل بهار و تابستان به اراضی آب دادند. همچنین چاههای غیرمجاز حفر شد که این مشکل را تشدید کرد. به دلیل همین مشکلات ٤ سد نیمهکاره را تعطیل کردیم. محیطزیست برای ما جایگاهی نداشته است و هیچ وقت حقابهها را در برنامههایمان ندیدهایم و همه آبی که در رودخانهها جاری بوده، صرف توسعه کردیم و این مصیبت سر کشور آمد. در تمام دنیا اول حقابه محیطزیست را میدهند. ضعف سیاستهای زیستمحیطی کشور باعث شد خیلی از سدهایی که نباید ساخته میشد، ساخته شوند. اما اکنون سیاستهای وزارت نیرو هم در راستای توسعه پایدار و حفظ محیطزیست قرار گرفته و برای نخستينبار وزیر نیرو حقابههای زیستمحیطی رودخانههای را مشخص کرده. این حقابه ١١میلیارد مترمکعب است که برای سرپا نگهداشتن تالابها و رودخانه درنظر گرفته شده است. خوشبختانه الان سیاستها عوض شده. اگر پیش از این بدون بررسی مسائل زیست محیطی سدها ساخته میشد، الان دولت استدلالهای محیطزیست را میپذیرد و اگر قانع شود که سدها بهنفع کشور نیستند، جلوی آنها را میگیرد.
و اوست کسی که از آسمان، آبی فرود آورد؛ پس به وسیله آن از هر گونه گیاه برآوردیم، و از آن [گیاه] جوانه سبزی خارج ساختیم که از آن، دانههای متراکمی برمیآوردیم. و از شکوفه درخت خرما خوشههایی است نزدیک به هم. و [نیز] باغهایی از انگور و زیتون و انار- همانند و غیره همانند- خارج نمودیم. به میوه آن چون ثمر دهد و به [طرز] رسیدنش بنگرید. قطعا در اینها برای مردمی که ایمان میآورند نشانههاست